Pijacy

Franciszek Bohomolec

Czas: 105 min bez przerwy Duża Scena Karmelicka 6

Kupuj bilet on-line
Najbliższy spektakl: 21.02.2023 19:15

Obsada:

Pijakiewiczowa
Teresa-synowica Pijakiewicza
Iwroński-kawaler
Sobrecki-kawaler
Łykaczewska
Ebriacki
Roztropska-ciotka Teresy
Magdalena-służebna Pijakiewiczów
Scenariusz i reżyser Artur W. Baron
Scenografia, reżyseria świateł Łukasz Błażejewski
Kostiumy Dorota Roqueplo
Choreografia Maćko Prusak
Opracowanie muzyczne piosenek Paweł Romańczuk
Przygotowanie wokalne Artur Sędzielarz
Projekcje video Tomasz Głodek
Asystent scenografa Magdalena Łakoma
Asystent kostiumografa Beata Klimkowska-Stabryła
Asystent reżysera/inspicjent Magdalena Gródek

Świat w „Pijakach” Bohomolca, uzupełniony przez reżysera tekstami zaczerpniętymi z Pilcha, to aktualne i trafne obserwacje obyczajowe, a przede wszystkim zabawne i charakterystyczne postaci. Teatralna zabawa, na którą zaprasza ”Baron”, to pełne humoru przedstawienie z kapitalnymi kreacjami aktorskimi.

Premiera: 18 czerwca 2022, Duża Scena

Spektakl bierze udział w VIII Konkursie na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej
„Klasyka Żywa”.

logotypy

Franciszek Bohomolec, piszący pod mi.in takimi pseudonimami jak: Daniel Bobison, Dzisiejkiewicz, Jeden Zakonnik S.J., urodził się 29 stycznia 1720 roku na Białorusi. Był synem starosty dworzyskiego, kilkukrotnego posła na sejm województwa witebskiego, który trzech z siedmiu synów oddał do zakonu jezuitów. Bohomolec został zapamiętany jako jedna z najpopularniejszych postaci Warszawy czasów stanisławowskich, współcześni chwalili jego skromność i bezinteresowność.

W 1737 roku Franciszek Bohomolec został przyjęty do nowicjatu jezuitów. Studia filozoficzne odbył w Akademii Wileńskiej, a w seminarium akademickim stawiał pierwsze kroki jako nauczyciel. Opracował wówczas dla uczniów Wileńskiej Akademii polsko-łacińską wersję słownika frazeologicznego niemieckiego jezuity Franciszka Wagnera.
Podczas dwuletnich studiów teologicznych w Rzymie zetknął się z nowymi prądami umysłowymi. Zdobyte tam doświadczenia wykorzystał po powrocie do kraju. Szybko wysunął się na czoło grupy jezuitów dążących do odrodzenia szkolnictwa, kultury i społeczeństwa.
W 1751 roku prowincjał jezuitów powołał Bohomolca na stanowisko nauczyciela retoryki w warszawskim kolegium SJ. Jego pojawienie się w stolicy wzbudziło spore zainteresowania w świecie literackim, naukowym i zakonnym, a to za przyczyną wystąpienia w obronie języka polskiego oraz możliwości rozwojowych kultury narodowej, które miało miejsce podczas inauguracji kolegium.
Bardzo wiele czasu i uwagi poświęcał Franciszek Bohomolec teatrowi szkolnemu.
Wierny metodom wychowawczym i programowi szkoły jezuickiej oraz swym obowiązkom profesora retoryki - stworzył szereg sztuk dla teatru szkolnego. Jego "Komedie konwiktowe" wydawane w latach 1755-1760 odegrały bardzo ważną rolę w rozwoju polskiej twórczości dramatycznej. Nie tylko weszły one do repertuaru szkolnego jezuitów, ale i oddziaływały poza nim. Stały się propozycją stworzenia modelu własnej, narodowej komedii dydaktycznej ukształtowanej na wzór gatunku popularnego w tym samym czasie na zachodzie Europy. W komediach konwiktowych pojawiła się galeria różnorodnych typów myślenia, poglądów i postaw szlachty, mieszczan raz służących. Często występujące postaci to: snob, fircyk, naiwny ojciec, głupi syn, uparty szlachcic, naciągacz, cudzoziemiec (często bardzo pozytywny), sprytny służący. Bohomolec wyśmiewał zadufanie i prymitywizm ojców, bezmyślne naśladownictwo mód i pozorne wykształcenie synów, szlacheckie przewrażliwienie na punkcie honoru. Wskazywał, jak łatwo mogą te "przymioty" rodaków wykorzystać różnego autoramentu naciągacze, oszuści, a nawet sprytni służący.

**************************************************************

Z inicjatywy króla Stanisława Augusta 19 listopada 1765 roku - w gmachu dawnej Operalni aktorzy Jego Królewskiej Mości wystawili "Natrętów" Józefa Bielawskiego. Powstającemu Teatrowi Narodowemu wyznaczono rolę państwowej świeckiej instytucji edukacyjnej.
Tym wymaganiom w pełni odpowiadała sztuka autorstwa Bohomolca - "Małżeństwo z kalendarza" . Jej wystawienie stało się ono ważnym wydarzeniem w ówczesnym polskim życiu kulturalnym. Zapoczątkowało realizację królewskiego programu edukacyjnego dążącego do przełamania uprzedzeń szlachty wobec cudzoziemców, nietolerancji religijnej, walki z uciskiem mieszczan i chłopów. "Małżeństwo z kalendarza" po raz pierwszy zarysowało tak często wykorzystywany później konflikt "fraka" z "kontuszem" - schemat utrzymujący się w polskim teatrze bardzo długo. Sukcesy na scenie zawdzięczała komedia Bohomolca swej wymowie publicystycznej.
W 1767 roku ukazały się w Warszawie "Komedie na teatrum JKMci wyprawowane" Franciszka Bohomolca. Większość z nich została wystawiona na scenie warszawskiej. Były to: wspomniana już komedia "Małżeństwo z kalendarza" jak i "Staruszkiewicz" oraz (w kolejności chronologicznej) "Marnotrawca", "Staruszka młoda", a także "Ceremoniant", "Nadgroda cnoty", "Pijacy", "Pan dobry". W skład "Komedii na teatrum ..." weszły jeszcze "Monitor" i "Wdowa".

W wymienionych wyżej komediach Bohomolec przeciwstawiał malownicze typy zacofanych sarmatów postaciom postępowym, głoszącym opinie zgodne z programem reform obozu królewskiego. Bohaterowie jego sztuk noszą znaczące nazwiska, które doskonale charakteryzują ich główne cechy. Ksiądz Bohomolec konfrontował dwa pokolenia - starych i młodych, wiek bohatera nie był jednak równoznaczny z jego "postępowością".
Sztuki Bohomolca wydawane były w warszawskiej oficynie Towarzystwa Jezusowego. W ten sposób komedie oddziaływały nie tylko ze sceny. Ogłoszone drukiem miały szansę poszerzyć krąg odbiorców, służąc w ten sposób propagowaniu polityki obozu królewskiego i przebudowie społeczeństw szlacheckiego, rozbudzając troskę o język i kulturę narodową.

Ksiądz Franciszek Bohomolec do końca życia pełnił funkcję dyrektora Drukarni Nadwornej JKMci. W ostatnich latach otrzymywał pensję od króla. W testamencie zapisał swój osobisty majątek (trzy tysiące dukatów) ubogim w Warszawie. Zmarł 24 kwietnia 1784 roku.

Na podstawie: Anna Kołacz, szkolnictwo.pl

Artur W. Baron - reżyser i scenarzysta filmów fabularnych, dokumentalnych, programów telewizyjnych i spektakli teatralnych.

Zadebiutował filmem fabularnym „Anioł w Krakowie”, który był nagradzany i nominowany do najważniejszych nagród filmowych - film uhonorowano nagrodą za debiut reżyserski na Festiwalu Filmowym w Gdyni, nagrodą główną na festiwalu „Prowincjonalia” we Wrześni, a także Nagrodą Publiczności na koszalińskim festiwalu Młodzi i Film. W 2005 wyreżyserował film „Zakochany Anioł” - drugą część opowieści o Aniele Giordano. Równocześnie zrealizował także kilka filmów dokumentalnych – w 2004 r „Goralenvolk”, w 2006 r „Córki Islamu. Iran", w 2008 „Tischner. Życie w opowieściach" i "Dowódca Edelman" , a w 2012 „Bartoszewski. Droga". W 2013 r. premierę miał dystrybuowany w kinach film fabularny „Wszystkie Kobiety Mateusza" z Krzysztofem Globiszem w tytułowej roli.

Przez lata współpracował z telewizją publiczną, dla której zrealizował wiele programów telewizyjnych, m.in. cykle: „Rozmowy na koniec wieku”, „Archiwum wydarzeń kulturalnych”, „Historia filozofii po góralsku”. W ostatnich latach pracuje także w teatrze. W 2016 roku wyreżyserował, m.in. „Inne rozkosze” wg Jerzego Pilcha. Spektakl, grany na deskach Teatru Stu w Krakowie, nominowany był do nagrody m-ka Teatr, jako Najlepszy spektakl sezonu. W roku 2018 przedstawienie „Wariacje Tischnerowskie” zostało zrealizowane na żywo i miało premierę w TVP. W 2020 r odbyła się premiera teatru telewizji „Igraszki z diabłem” Jana Drdy.